एक कप कॉफी, ₹7,214 कोटींचे कर्ज आणि न झुकलेले नेतृत्व

Café Coffee Day च्या पुनरुज्जीवनाची विलक्षण कहाणी

काही कंपन्या संकट आले की बंद पडतात. काही कंपन्या कर्जदारांपासून पळतात. काही उद्योजक अपयशाचे खापर बाजारावर, सरकारवर किंवा कर्मचाऱ्यांवर फोडतात.

पण काही संस्था संकटाच्या राखेतून पुन्हा उभ्या राहतात—कारण त्यांच्याकडे केवळ ब्रँड नसतो; त्यांच्याकडे जबाबदारी स्वीकारणारे नेतृत्व असते.

Café Coffee Day—CCD—ची कहाणी ही अशाच पुनरुज्जीवनाची कहाणी आहे.

भारतीयांना कॉफी पिण्याची नाही, कॉफीवर भेटण्याची सवय लावणारा ब्रँड

V. G. Siddhartha यांनी Café Coffee Day सुरू केले तेव्हा भारतात कॉफी म्हणजे प्रामुख्याने घरात प्यायचे पेय होते. CCD ने कॉफीला अनुभव बनवले.

मित्रांची भेट, पहिली डेट, व्यावसायिक चर्चा, स्टार्टअपची कल्पना, मुलाखत, एकांतात केलेले वाचन—या सगळ्यांसाठी CCD हे भारतीय तरुणांचे हक्काचे ठिकाण बनले.

“A lot can happen over coffee” ही केवळ जाहिरात नव्हती; ती एका पिढीची जीवनशैली बनली.

देशभरात वेगाने विस्तार झाला. हजारो कर्मचारी, शेकडो शहरं, कॉफीची शेती, प्रक्रिया, वितरण, कॅफे, व्हेंडिंग मशिन्स—CCD ने farm-to-cup व्यवस्था उभी केली.

परंतु विस्ताराच्या चमकदार पडद्यामागे कर्जाचा डोंगर वाढत होता.

व्यवसाय वाढत होता; पण आर्थिक पाया खचत होता

31 मार्च 2019 रोजी Coffee Day समूहावरील कर्ज सुमारे ₹7,214 कोटींवर पोहोचले होते. व्यवसायाचा आकार मोठा होता; पण कॅश फ्लो, कर्जफेड आणि गुंतवणुकीतील गुंतागुंत संस्थेला आतून पोखरत होती.

जुलै 2019 मध्ये संस्थापक V. G. Siddhartha यांच्या दुर्दैवी निधनाने कंपनीला सर्वांत मोठा धक्का बसला.

बाजाराचा निकाल जवळजवळ लागला होता—

“CCD आता संपली!”

ब्रँड विकला जाईल, कॅफे बंद होतील, कर्मचारी बेरोजगार होतील आणि एक भारतीय स्वप्न इतिहासजमा होईल, असे अनेकांना वाटत होते.

त्याच वेळी मालविका हेगडे यांनी नेतृत्व स्वीकारले.

समोर हजारो कोटींचे कर्ज होते. कर्जदारांचा दबाव होता. कायदेशीर लढाया होत्या. कोरोनामुळे कॅफे व्यवसाय उद्ध्वस्त झाला होता. त्यासोबत पतीच्या निधनाचे वैयक्तिक दुःख होते.

अशा वेळी त्यांनी सहानुभूती मागितली नाही.

त्यांनी जबाबदारी स्वीकारली.

पुनरुज्जीवन भाषणांनी नाही, कठोर निर्णयांनी झाले

मालविका हेगडे आणि त्यांच्या टीमने CCD वाचवण्यासाठी भावनिक घोषणांपेक्षा कठोर आर्थिक शिस्त निवडली.

1. कर्जापासून पळण्याऐवजी कर्जाला सामोरे जाणे

कर्ज लपवले नाही. कर्जदारांशी संवाद सुरू ठेवला. परतफेड, पुनर्रचना आणि मालमत्ता विक्रीचा व्यावहारिक मार्ग स्वीकारला.

कंपनीने Bengaluru येथील Global Village Technology Park विकण्याचा निर्णय घेतला. या व्यवहाराचे मूल्य सुमारे ₹2,700 कोटी होते. या व्यवहारानंतर 13 कर्जदारांना सुमारे ₹1,644 कोटींची परतफेड करण्यात आली.

कंपनीचे कर्ज मार्च 2019 मधील ₹7,214 कोटींवरून मार्च 2022 पर्यंत ₹1,810 कोटींवर आले. ही घट केवळ अकाउंटिंगची कसरत नव्हती; ती अस्तित्व वाचवण्यासाठी केलेली आर्थिक शस्त्रक्रिया होती. ET Retail

2. मोठेपणाचा अहंकार सोडून नफ्यावर लक्ष केंद्रित करणे

कंपनीने तोट्यातील कॅफे बंद केले. आउटलेट्सची संख्या कमी झाली; पण उरलेल्या व्यवसायाला अधिक कार्यक्षम करण्यावर भर देण्यात आला.

उद्योजकांसाठी हा फार मोठा धडा आहे—

तोटा देणारा विस्तार म्हणजे प्रगती नाही. तो फक्त सजवलेला विनाश असतो.

प्रत्येक शाखा सुरू ठेवणे म्हणजे ब्रँड वाचवणे नव्हे. कधी कधी संपूर्ण झाड वाचवण्यासाठी आजारी फांद्या तोडाव्याच लागतात.

3. कमी भांडवलात मोठी पोहोच

फक्त मोठ्या कॅफेंवर अवलंबून न राहता कॉर्पोरेट कार्यालये आणि संस्थांमधील कॉफी व्हेंडिंग व्यवसायावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले.

मार्च 2026 पर्यंत CCD कॅफेंची संख्या 424 होती; मात्र व्हेंडिंग मशिन्सची संख्या 55,802 पर्यंत वाढली. म्हणजेच कंपनीने महागड्या रिटेल विस्तारापेक्षा कमी भांडवली खर्चाच्या आणि वारंवार उत्पन्न देणाऱ्या मॉडेलला बळ दिले.

4. ब्रँडचा आत्मा जिवंत ठेवला

संकटात अनेक कंपन्या खर्च कमी करताना ग्राहकांचा अनुभव, उत्पादनाची गुणवत्ता आणि कर्मचाऱ्यांचा विश्वास नष्ट करतात.

CCD ने आपले अस्तित्व लहान केले; पण ब्रँड गायब होऊ दिला नाही.

लाल रंगाचा लोगो, परिचित वातावरण आणि भारतीय कॉफीची ओळख लोकांच्या मनात जिवंत राहिली. कारण ब्रँड दुकानांच्या संख्येने बनत नाही.

ब्रँड लोकांच्या स्मरणात, विश्वासात आणि भावनांमध्ये बनतो.

आणि अखेर—CCD पुन्हा नफ्यात आली

FY 2025-26 मध्ये CCD चालवणाऱ्या Coffee Day Global ने:

• ₹1,094 कोटींचे परिचालन उत्पन्न नोंदवले.

• EBITDA 27% वाढवून ₹198 कोटींवर नेला.

• मागील वर्षातील ₹175.92 कोटींच्या तोट्याच्या तुलनेत ₹14 कोटींचा करपश्चात नफा नोंदवला.

• पालक कंपनी Coffee Day Enterprises नेही ₹143.20 कोटींच्या तोट्यातून बाहेर येत ₹210.14 कोटींचा नफा नोंदवला. NDTV Profit

हा प्रवास अजून पूर्ण झालेला नाही. कॅफेंची संख्या अजूनही कमी होत आहे आणि same-store sales growth वर दबाव आहे. कंपनीने आर्थिक व कायदेशीर संघर्षही अनुभवले; फेब्रुवारी 2025 मध्ये NCLAT ने CDEL विरुद्धची दिवाळखोरी प्रक्रिया रद्द केली होती. Outlook Business

म्हणून ही परिपूर्ण विजयाची काल्पनिक कथा नाही.

ही अस्तित्वाच्या लढाईतून नफ्यापर्यंत पोहोचलेल्या वास्तविक पुनरुज्जीवनाची कथा आहे.

प्रत्येक उद्योजकाने CCD कडून काय शिकावे?

विक्री म्हणजे नफा नाही.
मोठी उलाढाल, मोठे ऑफिस आणि अनेक शाखा यामुळे व्यवसाय आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होत नाही.

कॅश फ्लो हा व्यवसायाचा प्राणवायू आहे.
कागदावरील नफा कर्जाचा हप्ता भरत नाही. बँकेत आलेला पैसा भरतो.

व्यवसायाला भावनिक आसक्तीने नव्हे, आकड्यांनी चालवा.
तोट्यातील उत्पादन, शाखा किंवा विभाग केवळ प्रतिष्ठेसाठी चालू ठेवणे म्हणजे संपूर्ण कंपनीला खड्ड्यात ढकलणे.

मालमत्ता विकणे नेहमी पराभव नसतो.
अनुत्पादक किंवा बिगर-मुख्य मालमत्ता विकून मुख्य व्यवसाय वाचवता येत असेल, तर तो पलायन नसून प्राधान्यक्रमाचा निर्णय असतो.

Founder-dependent नव्हे, system-driven संस्था उभी करा.
संस्थापक नसतानाही कंपनी चालली पाहिजे. दुसरी फळी, स्पष्ट उत्तराधिकार, पारदर्शक आर्थिक माहिती आणि सक्षम व्यवस्थापन ही चैनीची गोष्ट नाही—ती व्यवसायाची विमा पॉलिसी आहे.

संकटात नेतृत्वाचा खरा चेहरा दिसतो.
चांगल्या काळात खुर्चीवर बसणारे अनेक असतात. वादळात जहाज सोडून न जाता पतवार पकडणाऱ्यालाच नेता म्हणतात.

CCD ची खरी ओळख

CCD चे पुनरुज्जीवन केवळ एका कॉफी ब्रँडचे पुनरुज्जीवन नाही.

ही एका भारतीय संस्थेने कर्ज, वैयक्तिक दुःख, महामारी, कायदेशीर संघर्ष आणि बाजारातील तीव्र स्पर्धेचा सामना करत पुन्हा उभे राहण्याची कहाणी आहे.

V. G. Siddhartha यांनी भारतीयांना सांगितले होते—

“A lot can happen over coffee.”

मालविका हेगडे आणि त्यांच्या टीमने त्यापुढचा अध्याय लिहिला—

“A lot can happen when leadership refuses to give up.”

व्यवसायात संकट येणे लाजिरवाणे नाही.
आकडे न पाहणे लाजिरवाणे आहे.
चुका मान्य न करणे लाजिरवाणे आहे.
जबाबदारी टाळणे लाजिरवाणे आहे.

CCD अजून अंतिम शिखरावर पोहोचलेली नसेल; पण एक गोष्ट तिने निर्विवादपणे सिद्ध केली आहे—

व्यवसायाला संकट मारत नाही; वास्तवापासून पळणारे नेतृत्व मारते.

आणि जबाबदारी स्वीकारणारे नेतृत्व मृतप्राय व्यवसायालाही पुन्हा जिवंत करू शकते.