Wake Up & Scale Up – जन्मकथा (भाग 2)

व्यवसायाचे ज्ञान होते... पण व्यवसाय नव्हता

मुंबई विमानतळावरील त्या विचारमंथनानंतर एक प्रश्न माझ्या मनात सतत घोळत होता.

"उद्योजक इतके संघर्ष का करत आहेत?"

ते कष्टाळू आहेत.

ते प्रामाणिक आहेत.

ते त्यांच्या कामात तज्ज्ञ आहेत.

मग तरीसुद्धा त्यांना वेळ, पैसा आणि स्वातंत्र्य का मिळत नाही?

यानंतर आमच्या टीममध्ये अनेक चर्चा सुरू झाल्या.

शेकडो उद्योजकांच्या कथा आम्ही पुन्हा आठवायला लागलो.

आणि एक अतिशय महत्त्वाची गोष्ट आमच्या लक्षात आली.

बहुतेक उद्योजक व्यवसाय सुरू करतात एका कौशल्याच्या आधारावर

कोणी उत्कृष्ट डॉक्टर असतो.

कोणी उत्कृष्ट इंजिनियर असतो.

कोणी उत्कृष्ट कारागीर असतो.

कोणी उत्कृष्ट व्यापारी असतो.

कोणी उत्कृष्ट सॉफ्टवेअर डेव्हलपर असतो.

कोणी उत्कृष्ट सल्लागार असतो.

त्यांना त्यांच्या उत्पादनाचे किंवा सेवेचे ज्ञान असते.

आणि ते समजतात...

"मला हे चांगले येते म्हणजे मी व्यवसायात यशस्वी होईन."

पण व्यवसायाची वस्तुस्थिती वेगळी असते.

व्यवसाय म्हणजे फक्त उत्पादन किंवा सेवा नसते

व्यवसायामध्ये अनेक गोष्टी असतात.

• Marketing

• Sales

• Recruitment

• Training

• Retention

• Systems

• SOPs

• Finance

• Cash Flow

• Team Building

• Leadership

• Customer Experience

• Performance Management

पण यातील बहुतेक गोष्टी उद्योजकाने कधीच शिकलेल्या नसतात.

त्याला फक्त एकच गोष्ट माहीत असते.

त्याचे उत्पादन.

किंवा त्याची सेवा.

आणि इथेच सुरुवात होते एका मोठ्या सापळ्याची.

व्यवसायाचे रूपांतर नोकरीत होते

व्यवसाय सुरू करण्यामागचा उद्देश असतो स्वातंत्र्य.

पण काही वर्षांनी काय घडते?

उद्योजक स्वतःच सर्वकाही करू लागतो.

तोच विक्रेता.

तोच अकाउंटंट.

तोच HR.

तोच ऑपरेशन्स मॅनेजर.

तोच समस्या सोडवणारा.

तोच ग्राहक सेवा अधिकारी.

आणि शेवटी...

तोच व्यवसायातील सर्वात महागडा कर्मचारी.

तेव्हा आम्हाला एक गोष्ट स्पष्ट दिसू लागली.

बहुतेक व्यवसाय अपयशी होत नाहीत.

ते मालकाला कैद करतात.

ना पैशाचे स्वातंत्र्य, ना वेळेचे स्वातंत्र्य

आम्ही अनेक उद्योजकांना भेटलो.

त्यांचा टर्नओव्हर चांगला होता.

बाजारात नाव होते.

लोक त्यांना यशस्वी समजत होते.

पण वास्तव वेगळे होते.

जर ते एका आठवड्यासाठी व्यवसायातून बाहेर पडले तर व्यवसाय थांबत होता.

जर ते महिनाभर सुट्टीवर गेले तर व्यवसाय धोक्यात येत होता.

जर ते आजारी पडले तर संपूर्ण व्यवस्था विस्कळीत होत होती.

असा व्यवसाय मालकासाठी संपत्ती नसतो.

तो एक ओझे असतो.

सर्वात मोठा त्याग

आमच्या प्रवासात आम्ही अनेक असे उद्योजक पाहिले ज्यांनी आयुष्यभर व्यवसायासाठी झटले.

त्यांनी वेळ दिला.

त्यांनी ऊर्जा दिली.

त्यांनी नाती गमावली.

त्यांनी आरोग्य गमावले.

त्यांनी स्वप्ने पुढे ढकलली.

आणि जेव्हा व्यवसाय यशस्वी झाला...

तेव्हा वेळ निघून गेलेली होती.

मुलं मोठी झालेली होती.

कुटुंब वेगळ्या जगात गेलेले होते.

काहींच्या बाबतीत तर व्यवसायाचा वारसदारही नव्हता.

एक वेदनादायक प्रश्न

आम्ही अनेक 60 ते 70 वर्षांच्या उद्योजकांना भेटलो.

त्यांच्याकडे व्यवसाय होता.

पैसा होता.

मालमत्ता होती.

पण एक प्रश्न त्यांना सतावत होता.

"आता पुढे काय?"

मुलांना व्यवसायात रस नव्हता.

टीमवर पूर्ण विश्वास नव्हता.

व्यवसाय विकावा की चालू ठेवावा हे कळत नव्हते.

आयुष्यभर उभारलेली संस्था त्यांच्या डोळ्यांसमोर अनिश्चिततेत उभी होती.

त्या क्षणी मला जाणवले...

आपण फक्त व्यवसाय वाढवण्याबद्दल बोलत आहोत.

पण उद्योजकाला त्यापेक्षा मोठी गरज आहे.

त्याला अशी व्यवस्था हवी आहे जी त्याच्याशिवायही चालेल.

Wake Up & Scale Up चा खरा जन्म

आणि तिथून एक नवीन विचार जन्माला आला.

जर आपण असा कार्यक्रम तयार केला तर?

जो उद्योजकाला व्यवसायातून पळून जाण्यास शिकवणार नाही...

तर व्यवसायाला त्याच्यावर अवलंबून राहण्यापासून मुक्त करेल.

जो त्याला शिकवेल की:

• व्यवसायात काम करणे आणि व्यवसायावर काम करणे यात फरक आहे.

• सिस्टम्स लोकांपेक्षा जास्त काळ टिकतात.

• SOPs व्यवसायाला स्थिरता देतात.

• योग्य भूमिका व्यवसायाला स्वातंत्र्य देतात.

• मालकाची उपस्थिती नव्हे तर डिझाईन व्यवसाय चालवते.

अशा विचारांतून Wake Up & Scale Up ची पायाभरणी झाली.

पुढील भागात...

मी सांगणार आहे की आम्ही व्यवसायातील कोणत्या सात प्रमुख कैद ओळखल्या आणि त्या तोडण्यासाठी संपूर्ण वर्कशॉपची रचना कशी तयार केली.

क्रमशः...