Wake Up & Scale Up – जन्मकथा (भाग 7)

लोक महत्त्वाचे की सिस्टम्स?

Wake Up & Scale Up ची रचना करताना मी एका अतिशय महत्त्वाच्या प्रश्नाशी झुंजत होतो.

"उद्योजक सर्व काही स्वतःच का करू इच्छितात?"

पहिल्या नजरेत उत्तर सोपे वाटते.

त्यांना भीती वाटते.

कर्मचारी व्यवसाय शिकतील.

स्पर्धक बनतील.

माहिती घेऊन निघून जातील.

हो...

ही भीती असते.

पण जसजसा मी खोलवर विचार करू लागलो तसतसे मला जाणवले की यामागे आणखी एक मोठी भीती आहे.

"माझ्यासारखे कोणी करू शकत नाही"

बहुतेक उद्योजकांच्या मनात एक अदृश्य विश्वास असतो.

"माझ्यासारखे कोणी करू शकत नाही."

मी ग्राहक हाताळतो तसे कोणी हाताळू शकत नाही.

मी उत्पादन बनवतो तसे कोणी बनवू शकत नाही.

मी विक्री करतो तसे कोणी करू शकत नाही.

मी निर्णय घेतो तसे कोणी घेऊ शकत नाही.

आणि म्हणून ते सर्व काही स्वतःकडे ठेवतात.

पण इथेच व्यवसाय वाढणे थांबते.

मग माझ्यासमोर एक प्रश्न उभा राहिला

जर हे खरे असेल...

तर जगभरात हजारो शाखा असलेल्या कंपन्या कशा चालतात?

एका शहरात एक शाखा चालवणे अवघड जाते.

मग हजारो शाखा कशा चालतात?

मला चहाच्या दुकानाचे उदाहरण आठवले.

जर एखाद्या ब्रँडच्या हजारो शाखा असतील...

तर त्यांना भीती वाटत नाही का की प्रत्येक शाखेत चहाची चव वेगळी होईल?

नक्कीच वाटत असेल.

मग त्यांनी काय केले?

त्यांनी "चहा बनवणाऱ्या माणसावर" अवलंबून राहणे सोडले.

त्यांनी "चहा बनवणारी प्रणाली" तयार केली.

ते चहाबद्दल नाही...

ते सिस्टमबद्दल आहे

मला अचानक एक मोठी जाणीव झाली.

यशस्वी ब्रँड चहामुळे यशस्वी होत नाहीत.

ते चहा तयार करणाऱ्या प्रणालीमुळे यशस्वी होतात.

यशस्वी फास्ट फूड कंपनी हॅम्बर्गरमुळे यशस्वी होत नाही.

ती हॅम्बर्गर प्रत्येक वेळी, प्रत्येक शाखेत, प्रत्येक देशात एकसारखा तयार करणाऱ्या प्रणालीमुळे यशस्वी होते.

ग्राहकाला माणूस दिसतो.

मालकाला उत्पादन दिसते.

पण जगप्रसिद्ध ब्रँडला सिस्टम दिसते.

भारतीय विचार विरुद्ध जागतिक विचार

एक काळ असा होता की भारतातील अनेक व्यापाऱ्यांचा अभिमान असायचा.

"आमची एकच शाखा आहे."

तर अमेरिकन कंपन्या म्हणत होत्या:

"आमच्या हजारो शाखा आहेत."

1950 च्या दशकातच काही कंपन्यांनी शाखा विस्ताराचा विचार सुरू केला.

आणि आपण अजूनही त्याच दोन-तीन ठिकाणी ग्राहकांची सेवा करण्यात व्यस्त होतो.

प्रश्न उत्पादनाचा नव्हता.

प्रश्न मानसिकतेचा होता.

व्यवसाय व्यक्तीवर चालतो की प्रक्रियेवर?

हा प्रश्न Wake Up & Scale Up च्या केंद्रस्थानी येऊ लागला.

जर व्यवसाय एका व्यक्तीवर चालत असेल...

तर तो व्यक्तीच्या क्षमतेपुरताच वाढेल.

जर व्यवसाय प्रक्रियेवर चालत असेल...

तर तो अमर्याद वाढू शकतो.

मग आम्ही एक धक्कादायक निष्कर्ष काढला

उद्योजकांना लोक व्यवस्थापन शिकवण्यापूर्वी...

त्यांना सिस्टम्सची शक्ती समजावून सांगणे आवश्यक आहे.

कारण:

लोक बदलतात.

सिस्टम्स टिकतात.

लोक नोकरी सोडतात.

सिस्टम्स राहतात.

लोक चुकतात.

सिस्टम्स सुधारता येतात.

लोक थकतात.

सिस्टम्स काम करत राहतात.

Wake Up & Scale Up ची नवीन दिशा

आणि तिथेच Wake Up & Scale Up चा पुढचा पाया तयार झाला.

हा कार्यक्रम फक्त व्यवसाय वाढवण्याबद्दल नव्हता.

हा कार्यक्रम होता:

• व्यवसाय मालकापासून स्वतंत्र करण्याबद्दल.

• लोकांवरून प्रक्रियांकडे जाण्याबद्दल.

• कौशल्यांवरून सिस्टम्सकडे जाण्याबद्दल.

• व्यक्तीवरून संस्थेकडे जाण्याबद्दल.

कारण शेवटी...

जगप्रसिद्ध ब्रँडची ताकद त्यांच्या उत्पादनात नसते.

त्यांच्या सिस्टम्समध्ये असते.

आणि तेव्हाच मला समजले...

Wake Up & Scale Up म्हणजे व्यवसाय वाढवण्याचा कार्यक्रम नाही.

तो व्यवसायाला मालकापासून मुक्त करण्याचा कार्यक्रम आहे.

क्रमशः...